Thursday, 29 September , 2022
امروز : پنج شنبه, ۷ مهر , ۱۴۰۱ - 4 ربيع أول 1444
شناسه خبر : 15326
  پرینتخانه » اسلایدر, اقتصادی تاریخ انتشار : 29 تیر 1401 - 0:09 |

تلاش‌های ۸ ساله برای احیا دریاچه اورمیه در خطر است؛ راکد ماندن پروژه‌های احیا در یکسال گذشته

مدیر دفتر برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه اورمیه در گزارشی به عملکرد ۸ ساله این ستاد پرداخت و با توجه به رویکردهای یکسال گذشته در پیش‌برد برنامه‌ها نسبت به آینده ابراز نگرانی کرد.
تلاش‌های ۸ ساله برای احیا دریاچه اورمیه در خطر است؛ راکد ماندن پروژه‌های احیا در یکسال گذشته

به گزارش پایگاه خبری اورمیه، این روزها مباحث محیط زیستی مورد توجه قرار گرفته است، اگر قرار باشد لیستی از آن‌ها تهیه شود بدون شک موضوع خشک شدن تالاب‌ها و دریاچه‌ها جایی در بالای این لیست دارد، به ویژه مسئله‌ی احیای دریاچه اورمیه ، دریاچه‌ای که برای جلوگیری از خشک شدن آن ستادی با همین عنوان تشکیل شد. این ستاد از سال ۱۳۹۳ برخی اقدامات برای احیای دریاچه انجام داده است، حالا محمدمسعود تجریشی، مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه اورمیه در گزارشی به برسی اقدامات این ستاد و نتایج آن پرداخته است، این گزارش که در ۶ بند تهیه شده به موضوع طرح انتقال آب از سد کانی‌سیب، طرح انتقال آب از سد سیلو، طرح تکمیل تصفیه خانه حوضه آبریز دریاچه اورمیه ، اقدامات تثبیت کانون‌های بحرانی تولید گردوغبار حاشیه دریاچه اورمیه ، پروژه‌های افزایش بهره‌وری مصرف آب و حفاظت و بهره‌برداری منابع آب حوضه، و منابع اعتباری پرداخت شده به طرح ملی نجات دریاچه اورمیه پرداخته است.

در شرح این گزارش آمده که «همانگونه که مستحضرید طرح ملی نجات دریاچه اورمیه بنا به پاسخ به خواست عمومی و آسیب‌شناسی‌های زیست‌محیطی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی انجام گرفته در سال ۱۳۹۲ به تصویب رسید و ضمن تشکیل کارگروه ملی نجات دریاچه اورمیه متشکل از ۷ وزیر، ۲ معاون رئیس جمهور و ۳ استاندار حوضه آبریز دریاچه اورمیه ، مأمور به اجرا، نظارت و پایش راهکارهای ۲۷گانه این طرح با هدف غایی تأمین نیاز زیست محیطی سالانه دریاچه اورمیه به میزان ۳۴۲۶ میلیون متر مکعب گردید. طی ۸ سال گذشته با همکاری، همفکری و تدبیر کارگروه ملی نجات دریاچه اورمیه مجموعاً ۶۰۱۰۶ میلیارد ریال اعتبار در این طرح ملی هزینه شده است که گزارش عملکرد این اعتبارات به شرح زیر ارائه می‌گردد:

۱. طرح انتقال آب از سد کانی‌سیب به دریاچه اورمیه : این طرح انتقال آب به عنوان پروژه‌های ماندگار دولت، ذیل پروژه‌های مهار آب‌های مرزی خروجی از کشور، با موافقت مقام معظم رهبری(مد ظله‌العالی) در سال ۱۳۹۳ و تأمین اعتبار از محل صندوق توسعه ملی کشور در دستور کار قرار گرفت و مقرر شد سالانه
۶۲۳ میلیون متر مکعب آب به دریاچه اورمیه منتقل نماید. طی ۸ سال گذشته مجموعاً ۲۸۵۲۴ میلیارد ریال به طرح پرداخت شده و بنا به گزارش وزارت نیرو در تیر ماه سال ۱۴۰۰، این پروژه ۹۴ درصد پیشرفت فیزیکی داشته که به دلیل عدم پیشرفت مناسب در یک سال گذشته بهره‌برداری آن تاکنون محقق نشده است.

۲. طرح انتقال آب سد سیلوه به دریاچه اورمیه : این طرح نیز به مانند طرح انتقال آب سد کانی‌سیب به دریاچه اورمیه ، ذیل طرح‌های مهار آبهای مرزی خروجی از کشور است که مجموعاً از محل صندوق توسعه ملی کشور ۴۹۹۷ میلیارد ریال به این پروژه پرداخت شده و مقرر است سالانه ۹۵ میلیون متر مکعب آب به دریاچه اورمیه منتقل کند. بنا به گزارش وزارت نیرو تمامی اجزای این پروژه رسماً افتتاح شده است (متأخرترین سد چپرآباد در خرداد ۱۳۹۹)، لکن بهره‌برداری این پروژه تاکنون انجام نگرفته است.

۳. طرح تکمیل تصفیه‌خانه‌های فاضلاب حوضه آبریز دریاچه اورمیه و انتقال به دریاچه اورمیه : بنا بر توافق انجام گرفته در سال ۱۳۹۴ با شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور مقرر شد پساب تمامی تصفیه‌خانه‌های فاضلاب حوضه آبریز دریاچه اورمیه به میزان سرجمع ۳۰۰ میلیون متر مکعب به دریاچه اورمیه منتقل گردد. در این زمینه با توجه به اهمیت بهداشتی و وسعت تصفیه‌خانه‌های فاضلاب شهر اورمیه و تبریز، تکمیل این دو پروژه و خطوط انتقال پساب در دستور کار شرکت‌های آب و فاضلاب استان‌های آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی قرار گرفت تا مجموعاً ۱۷۶ میلیون متر مکعب از نیاز زیست محیطی دریاچه اورمیه را تأمین نماید. علیرغم پرداخت ۸۱۷۱ میلیارد ریال اعتبار به این پروژه‌ها و پیشرفت فیزیکی به ترتیب ۸۷ و ۹۶ درصد بخش مایع مدول دوم تصفیه‌خانه فاضلاب شهر تبریز و مدول سوم تصفیه‌خانه فاضلاب شهر اورمیه در تیر ماه سال ۱۴۰۰، از آن زمان تاکنون نیز این دو پروژه به بهره‌برداری نرسیده‌اند.

ماحصل جمع‌بندی بندهای فوق این خواهد بود که ۶۸ درصد از اعتبارات پرداختی تحت عنوان طرح ملی نجات دریاچه اورمیه (۴۰۸۷۲ میلیارد ریال) برای اجرای چهار پروژه‌ای هزینه شده است که با وجود درصدهای پیشرفت بالای ۹۰ درصد در پایان تیرماه ۱۴۰۰، طی یکسال گذشته راکد مانده و همچنان به بهره‌برداری نرسیده‌اند.

۴. اقدامات تثبیت کانون‌های بحرانی تولید گردوغبار حاشیه دریاچه اورمیه : بنا به مخاطرات ناشی از خشک شدن بستر دریاچه اورمیه و وقوع طوفان‌های گردوغبار برای ساکنان حاشیه دریاچه اورمیه ، تثبیت کانون‌های بحرانی این حوضه در دستور کار کارگروه ملی نجات دریاچه اورمیه قرار گرفت. پرداخت
۱۱۷۹ میلیارد ریال و انجام عملیات اجرایی در وسعت ۲۳۲۰۰ هکتار در حوضه آبریز دریاچه اورمیه در این پروژه‌ها منجر شد تا سطح مناطق فوق‌بحرانی تولید غبار در این حوضه از ۵۹۰۰۰ هکتار به ۲۳۰۰۰ هکتار معادل ۶۱ درصد کاهش یابد.

۵. پروژه‌های افزایش بهره‌وری مصرف آب و حفاظت و بهره‌برداری منابع آب حوضه: بنا به اجماع نظر تمامی کارشناسان و متخصصین حوزه آب، کشاورزی و محیط زیست، توسعه کشاورزی و افزایش مصرف آب مهمترین عامل وقوع بحران و خشکی دریاچه اورمیه بوده است. در این خصوص از سال ۱۳۹۳ ضمن تصویب ممنوعیت توسعه کشاورزی و افزایش هرگونه برداشت از منابع آب حوضه، اقدامات اجرایی و مطالعات گسترده جهت افزایش بهره‌وری و کاهش بهره‌وری مصرف آب در بخش کشاورزی در دستور کار وزارت نیرو (پروژه‌های حفاظت و بهره‌برداری منابع آب) و وزارت جهاد کشاورزی (پروژه‌های افزایش بهره‌وری مصرف آب بخش کشاورزی) قرار گرفت. در این خصوص با پرداخت ۸۵۰۴ میلیارد ریال به وزارت نیرو و ۷۶۲۵ میلیارد ریال به وزارت جهاد کشاورزی، ۳۷۷ میلیون متر مکعب از مصارف کشاورزی از محل سدهای ملی حوضه آبریز کاهش یافته است. با انجام مطالعات تکمیلی توسط اساتید، مشاورین و کارشناسان داخلی (دانشگاه اورمیه ، دانشگاه تبریز، مهندسی مشاور یکم و …) و بین‌المللی و بر پایه پیش‌نیازهای سازه‌ای تأمین شده طی ۸ سال گذشته، برنامه جامع «افزایش بهره‌وری و کاهش مصرف آب کشاورزی (بهکاشت)» تدوین شده و با هماهنگی دستگاه‌های اجرایی ذیربط طی یک برنامه ۵ ساله، مقرر است ۶۱۱ میلیون متر مکعب دیگر از مصارف بخش کشاورزی کاسته و به دریاچه اورمیه اختصاص یابد.

۶. سایر منابع اعتباری پرداخت شده به طرح ملی نجات دریاچه اورمیه به میزان سرجمع ۱۱۰۶ میلیارد ریال به سازمان حفاظت محیط زیست به جهت اجرای پروژه‌های احیای اکولوژیکی دریاچه اورمیه اعم از قرق و ممنوعیت چرای دام، تجهیز و تأسیس مرکز آینده‌پژوهی دریاچه اورمیه ، نظارت و پایش اقدامات احیای دریاچه اورمیه ، استانداری‌های حوضه آبریز دریاچه اورمیه به جهت انجام اقدامات جامع فرهنگی و اجتماعی و جلب مشارکت عمومی و وزارت راه و شهرسازی به جهت انجام مطالعات احداث میانگذر دوم دریاچه اورمیه پرداخت شده است.

نکته قابل تأمل در رابطه با دریاچه اورمیه و به طور کلی عرصه‌های تالابی، پویایی آن‌ها است؛ بدین معنی که تأمین نیاز زیست محیطی سالانه آنها در یک سال آبی (از ابتدای مهر تا پایان شهریور سال بعد) مصادف با بهبود وضعیت و عدم تأمین آن منجر به خشک شدن و بروز مخاطراتی از قبیل طوفان‌های گردوغبار خواهد شد. در چنین شرایطی و با توجه به عدم بازدهی کامل پروژه‌های مهم سخت‌افزاری و عمرانی طرح ملی نجات دریاچه اورمیه با سهم ۶۸ درصد از کل اعتبارات پرداختی به این پروژه طی ۸ سال گذشته و مضافاً عدم تأمین کامل نیاز زیست محیطی دریاچه اورمیه از سدهای ملی حوضه آبریز دریاچه اورمیه و برنامه‌ریزی برای ذخیره بیش از نیاز در پایان سال آبی در این سدها، قابل پیش‌بینی بود دریاچه اورمیه در حال حاضر شرایط نگران‌کننده‌ای داشته باشد. مهمتر آنکه عواقب ناخوشایندی بالاخص در پایان تابستان در انتظار دریاچه خواهد بود و تسری این شرایط به سال‌های آتی منجر خواهد شد کلیه اقدامات انجام گرفته و اعتبارات تأمین شده طی ۸ سال گذشته نیز عملاً هدر رود. در این خصوص خوب است به مقایسه سال آبی جاری با سال آبی ۹۶-۱۳۹۵ پرداخته شود. مطابق گزارش سازمان هواشناسی کشور در حوضه آبریز دریاچه اورمیه از ابتدای مهر تا پایان خرداد، مجموعاً ۲۶۸ میلی‌متر بارش رخ داده که در تاریخ مشابه در سال آبی ۹۶-۱۳۹۵، میزان بارش ۲۷۳ میلی‌متر بوده است. در چنین شرایطی با بارش یکسان، در سال آبی جاری تراز دریاچه اورمیه نسبت به ابتدای مهر ماه ۵ سانتی‌متر کاهش یافته و در سال ۹۶-۱۳۹۵، نسبت به ابتدای مهر با ۲۵ سانتی‌متر افزایش تراز همراه بوده است.

لذا امید است با همکاری و همفکری کلیه دست‌اندرکاران، ذینفعان، ذیمدخلان، سیاست‌گذاران و دستگاههای اجرایی ذیربط و بر پایه برنامه‌ریزی نرم‌افزاری دقیق، علمی و فنی انجام گرفته توسط مشاورین مجرب داخلی و بین‌المللی در سال‌های آتی و بهره‌برداری پروژه‌های عمرانی و سخت‌افزاری طرح ملی نجات دریاچه اورمیه شاهد احیای نهایی و پایدار دریاچه اورمیه باشیم.

| منبع خبر : خبرگزاری خبرآنلاین
به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.